Her yıl sonbaharda tatlı bir telaş ve koşuşturma başlar. Bu heyecanın en büyüğünü
öğrenciler yaşar. Akademik yılın başlangıcıyla beraber ilkokul birinci sınıfa başlayanlar‚
ortaokula adım atanlar‚ liseye geçenler‚ üniversite hazırlık maratonuna başlayacak
olan lise son sınıf öğrencileri‚ ve üniversiteye başlayanlar. Okula mutluluk ve heyecan
ile başlayan öğrencilerle beraber ‚ korku ve kaygıyla başlayan öğrencilerin sayısı da
azımsanmayacak kadar çoktur. Bu durum öğrencileri yıprattığı kadar aileleri de oldukça
etkilemektedir. Kim istemez ki çocuğunun güle oynaya okula severek gitmesini! Ancak
okul hayatına karşı olumsuz düşünce ve korkuları yoğun olan öğrencilerin huzursuzluğu
eylül ayı ile birlikte başlar. Bu korku ve kaygılı ruh haliyle öğrencinin okula adapte
olması ‚ başarılı olması da zorlaşır. Başarmanın zor olduğunu düşünen çocuğun
kaygıları daha da yoğunlaşır ve çocuk kısır bir döngü içine girer. Kısaca "okul fobisi"
olarak adlandırdığımız bu durumun altında yatan nedenleri tespit edebilmek önemlidir.

Küçük yaş grubunda (okul öncesi ve ilkokul yaş grubu) okula gitmeyi reddetmenin
altında genellikle ayrılık anksiyetesi yatmaktadır. Temel güven duygusu yeterince
gelişmemiş çocuklar annenin olmadığı ortamda kendini güvensiz ve çaresiz hissederler.
Annesiz ortam onlar için "tehlike" anlamına gelmektedir. Bu sebeple annesinin eteğine
yapışır ve dış dünyaya korkulu gözlerle bakar. Ebeveynleri tarafından aşırı koruyup
kollanan çocuklar‚ endişeli anne-babaları tarafından sürekli uyarılarak günlük hayattaki
tehlikelerden fazlasıyla haberdar olan çocuklarda da bu duruma sıklıkla rastlanmaktadır.
Çocuğun zihninde " hayat tehlikelerle dolu ve insanlar güvenilmez " algısı yerleşmiştir.
Çocuk‚ anne babası olmadan bunlarla başaçıkamayacağını düşündüğü için okula
gitmek istemez. Ya da kendisi okulda iken anne babasının başına kötü bir şey geleceği
endişesi taşır. Ailede herhangi bir sağlık problemi yaşanmış ya da çocuğun çevresinde
bir kayıp yaşanmış ise bu korkuya daha sıklıkla rastlanır.

Okula gitmek istememenin bir diğer önemli nedeni de performans kaygısıdır.
Çocuk yanlış yapmaktan‚ başarısız olmaktan‚ öğretmenin eleştirmesinden o kadar
korkmaktadır ki okula gitmeyi reddeder. Bu durum daha çok çekingen yapıda ve
özgüveni zayıf olan öğrencilerde rastlanan bir durumdur. Otoritesini bağırarak‚ tehdit
ederek‚korkutarak sağlayan öğretmen modeli bu öğrencilerin kaygılarını iyice tetikler.

Bir diğer neden ise arkadaşlardır. Arkadaşlar‚öğrencinin sosyal çevresidir. Sosyal
becerileri yeterince gelişmemiş ‚ yakın arkadaşlık kurmakta ve sürdürmekte zorlanan
öğrenciler için de okul hayatı cazip değildir. Akranları tarfından küçük düşürülmüş‚ alay
edilmiş ya da hoşlanmadığı lakap takılmış ise durum daha da zorlaşır. Bazı çocuklarda
bu durum duygusal travmaya neden olur. Yalnız kalma‚reddedilme‚ küçük düşürülme
korkusu onun sosyal ortamda baskı hissedip ‚uzaklaşmasına neden olur.

Aileler ve öğretmenlere düşen‚ okul fobisi yaşayan öğrenciyi anlayışla dinleyerek ‚kaygı
ve korkuların nedenlerine ulaşmaya çalışmaktır. Öğrencinin kaygılarını yenebilmesi
için güven vererek olumlu telkinlerde bulunup yanında olduğunu göstermektir. Çocuğu
okula sistemli kademeli olarak yaklaştırmak gerekir. Sorunu görmemezlikten gelmek
ya da zorla okula göndermek problemi geçici olarak bastırmak demektir. Geçici olarak
bastırılan problemler ileride daha büyüyerek karşımıza çıkar. Bu durumda çocuğun
eğitim hayatına sağlıkla devam edebilmesi için aile çözümsüz kaldığında‚ çok geç
olmadan uzman yardımına başvurması gerekir.

Psikolog Gülten İKİZOĞLU